Hang Tam Co: the story of the Eight Ladies Cave

Tóm tắt nhanh

Hang Tám Cô là một hang nhỏ bên đường và là một đài tưởng niệm trên Đường 20 Quyết Thắng, cách thị trấn Phong Nha khoảng 20km về phía tây, trên nhánh tây của Đường mòn Hồ Chí Minh. Vào ngày 14 tháng 11 năm 1972, tám thanh niên xung phong làm đường trú ẩn trong hang để tránh đợt ném bom của Mỹ đã bị bịt kín bên trong khi một tảng đá khổng lồ đổ xuống chắn cửa hang. Các đội cứu hộ làm việc khoảng chín ngày và không thể di chuyển tảng đá. Hài cốt mãi tới năm 1996 mới được tìm thấy. Giờ ở đây có một ngôi đền, và vào miễn phí. Hầu hết khách dừng lại trên một cung xe máy đi từ thị trấn. Nếu bạn chạy Đường Hồ Chí Minh để đi hang, bạn đi qua đây thôi, và đáng dừng lại.

Một điều cần đính chính trước khi đi: câu chuyện 'tám cô gái' phổ biến không hoàn toàn đúng với hồ sơ. Tám người được ghi nhận gồm bốn nam và bốn nữ. Cái tên có trước câu chuyện này, và tụi mình sẽ kể tiếp.

Chuyện đã xảy ra ngày 14 tháng 11 năm 1972

Đường 20 Quyết Thắng là một huyết mạch. Nó cắt từ Phong Nha về phía tây xuyên núi đá vôi tới biên giới Lào, nuôi tuyến chi viện vào nam, và Mỹ ném bom liên tục để bóp nghẹt nó. Giữ con đường thông là việc của Thanh Niên Xung Phong, lấp hố bom và dọn sụt lở bằng tay, thường chỉ vài giờ sau một đợt đánh.

Chiều hôm đó, một tổ đang làm việc gần mốc km 16, ở xã Tân Trạch, thì máy bay quay lại. Các đoàn viên làm điều họ đã làm nhiều lần trước, chạy vào một hang nhỏ bên đường để chờ qua đợt bom. Lần này một quả bom làm sập một tảng đá, được nói nặng hàng nghìn tấn, bịt thẳng cửa hang. Tám người bị kẹt bên trong, vẫn còn sống.

Có thể nghe được tiếng họ. Suốt nhiều ngày, đội cứu hộ bên ngoài tảng đá giữ liên lạc, được kể là chuyền cháo loãng và nước qua một đoạn ống trong khi cố phá hoặc dịch tảng đá bằng dụng cụ thô sơ mà một đơn vị làm đường tiền tuyến có. Không cách nào hiệu quả. Tiếng nói yếu dần, và sau khoảng chín ngày thì ngừng hẳn. Tám người đã chết trong chính hang họ chạy vào để tìm an toàn.

14 tháng 11 năm 1972

ngày hang bị bịt kín

8

thanh niên xung phong bị kẹt, 4 nữ và 4 nam

~9 ngày

đội cứu hộ cố di chuyển tảng đá

1996

năm hài cốt được đưa ra

Tám người là ai

Cả tám đều quê ở huyện Hoằng Hóa, tỉnh Thanh Hóa, xa về phía bắc, và phục vụ trong cùng một đơn vị Thanh Niên Xung Phong. Họ trẻ, từ 18 đến 25 tuổi. Bốn nam và bốn nữ.

Bốn nam là Nguyễn Văn Huệ, Nguyễn Văn Phương, Hoàng Văn Vụ và Nguyễn Mậu Kỷ. Bốn nữ là Trần Thị Tơ, Lê Thị Lương, Đỗ Thị Loan và Lê Thị Mai. Tên họ được khắc tại đài tưởng niệm, và các đoàn khách Việt Nam thường đọc to khi thắp hương. Họ không phải lính theo nghĩa thường. Họ là những người mười tám đôi mươi với cái xẻng, được phái đến giữ một con đường mở dưới một trong những chiến dịch ném bom dữ dội nhất chiến tranh.

Vì sao gọi là Hang Tám Cô

Tên tiếng Anh, và 'Tám Cô' trong tiếng Việt, dịch ra là tám cô gái hoặc tám thiếu nữ, khiến nhiều bài viết du lịch kể câu chuyện thành tám phụ nữ chết ở đây. Đó không phải điều hồ sơ cho thấy. Tám người bị kẹt là bốn nữ và bốn nam.

Cái tên có trước thảm kịch. Theo lời kể địa phương, một tổ thanh niên xung phong nữ trước đó làm đoạn đường này và thường trú ẩn trong cùng cái hang, nên người ta đã quen gọi là Hang Tám Cô từ trước tháng 11 năm 1972. Khi tám người chết ở đó, cái tên cũ giữ nguyên và hai câu chuyện mờ vào nhau. Là chi tiết nhỏ, nhưng là kiểu chi tiết đáng kể đúng ở một nơi người ta đến để tưởng nhớ.

Đài tưởng niệm và ngôi đền ngày nay

Cái còn lại ở đây hôm nay là một quần thể tưởng niệm yên tĩnh, không phải điểm du lịch. Có một ngôi đền bên đường dựng cho tám người và cho tổng cộng những người ngã xuống trên Đường 20, một bàn thờ hương, và chính cái hang ở cách đó một đoạn ngắn, bạn nhìn từ ngoài. Hang được coi là đất thiêng và không mở cho người vào.

Vào bất kỳ ngày nào bạn cũng thấy hương mới, hoa, quả, và những lễ vật nhỏ đặt trên bàn thờ. Khách Việt Nam, cựu chiến binh, học sinh sinh viên và bộ đội đang phục vụ đều ghé qua, và nơi này có thể đông quanh ngày giỗ tháng 11 và các dịp lễ Việt. Một cây chuối rừng mọc gần cửa hang, và có một truyền thuyết địa phương kể nó từng ra tám buồng quả vào ngày giỗ, mỗi buồng cúi về phía hang. Cứ coi đó là truyền thuyết, đúng cách dân địa phương kể, nhưng nó cho bạn biết nơi này được trân trọng thế nào ở vùng này.

Hang Tám Cô là di tích lịch sử cấp quốc gia được công nhận, và năm 2010 cả tám được truy phong danh hiệu Anh Hùng Lực Lượng Vũ Trang Nhân Dân. Không phải vì những điều đó mà cảm xúc của nơi này đọng lại. Là độ nhỏ của cái hang đặt cạnh độ lớn của chuyện đã xảy ra trong đó.

Nó nằm ở đâu trên Đường mòn Hồ Chí Minh

Hang nằm trên nhánh tây của Đường mòn Hồ Chí Minh, đoạn được gọi là Đường 20 Quyết Thắng, chạy từ gần Phong Nha vào vườn quốc gia hướng về Lào. Thời chiến đây không phải đường vắng. Đó là tuyến rút ngắn cố ý được xây để vận chuyển vật tư qua một nút thắt, và nó hứng một trong những đợt ném bom dày đặc nhất của cả chiến dịch. Rừng giờ đã phủ lại hầu hết các vết sẹo, và đường nhựa trơn tru và gần như vắng tanh.

Đó là lý do đài tưởng niệm không có cảm giác phải đi vòng. Nó nằm ngay trên tuyến hầu hết mọi người chạy để đi hang. Từ thị trấn bạn đi qua ngã rẽ thung lũng Bồng Lai, Suối Mọoc, và Vườn Thực Vật, rồi Hang Tám Cô, và đi thêm một đoạn nữa là ngã rẽ vào Hang Thiên Đường. Lịch sử và cảnh đẹp ở chung một con đường.

Cách tới thăm

Cách dễ là chạy xe máy. Thuê một chiếc trong thị trấn khoảng 150.000đ một ngày, chạy về phía tây trên Đường Hồ Chí Minh, và đài tưởng niệm cách Phong Nha khoảng 20km, có biển báo rõ, ở bên trái khi bạn đi vào vườn quốc gia. Là điểm dừng tự nhiên trên cung tây, và bạn có thể gộp vào nửa ngày đi Suối Mọoc, Vườn Thực Vật và Hang Thiên Đường. Dành 20 đến 30 phút ở đây.

Vào miễn phí. Không có vé và bàn thờ thường không có người trông, nên mang theo vài cây hương nếu muốn thắp, đúng cách dân địa phương làm. Bạn mua hương rẻ trong thị trấn trước. Nếu bạn không muốn chạy xe, vài đơn vị ở Phong Nha gộp điểm dừng này vào các cung Đường Hồ Chí Minh và lịch sử, có chỗ kèm hướng dẫn nói được phần bối cảnh chiến tranh tử tế, đáng nếu lịch sử là lý do bạn đi.

Nếu bạn không đi xe gì hết, bất kỳ tour nào chạy nhánh tây đều đi qua. Bạn không cần lên kế hoạch một chuyến riêng ra đây.

Viếng thăm trân trọng

Đây là mộ và là một miếu đang hoạt động, không phải điểm chụp ảnh, và nơi này đông nhất với những người cảm nhận lịch sử một cách cá nhân. Vài điều đơn giản giúp bạn ở đúng phía. Che vai và đầu gối, đặc biệt khi vào đền. Một số miếu ở đây yêu cầu sà rông phủ ngoài quần đùi cho cả nam giới, nên ăn mặc sẵn trước khi đến.

Hạ giọng, đừng leo lên hay vào hang, và đừng xê dịch hay lấy gì khỏi bàn thờ. Nếu thắp hương, ba cây là số quen thuộc, châm cùng lúc và cắm vào bát hương. Chụp ảnh nhìn chung được ở ngoài, nhưng đọc bầu không khí, và đừng chụp người đang khấn mà không hỏi. Nếu một gia đình địa phương đang khấn, nhường họ không gian và chờ.

Bạn không cần hiểu cả cuộc chiến để đứng đây vài phút và nghiêm túc. Tám người trạc tuổi hầu hết khách du lịch đi qua đã chạy vào hang để sống, và không bước ra. Đó là lý do duy nhất nơi này tồn tại, và một lần ghé yên lặng là cách đúng để tưởng nhớ.