Hang Tam Co: het verhaal van de grot van de Acht Vrouwen

Kort samengevat

Hang Tam Co, de Grot van de Acht Vrouwen, is een kleine grot met gedenkplaats langs Weg 20 Quyet Thang, ruwweg 20 km ten westen van het dorp Phong Nha op de westelijke tak van de Ho Chi Minh-route. Op 14 november 1972 werden acht jonge wegenbouwers die schuilden voor een Amerikaans bombardement ingesloten toen een enorm rotsblok voor de ingang viel. Redders werkten ongeveer negen dagen door en kregen de rots niet in beweging. De stoffelijke resten werden pas in 1996 geborgen. Er staat nu een tempel en het bezoek is gratis. De meeste mensen stoppen er tijdens een motorrit vanuit het dorp. Rijd je over de Ho Chi Minh-weg naar de grotten, dan kom je er toch langs, en even stoppen is het waard.

Eén ding om vooraf goed te hebben: het populaire verhaal over "acht vrouwen" klopt niet helemaal met de bronnen. De acht die zijn gedocumenteerd waren vier mannen en vier vrouwen. De naam is ouder, en daar komen we op terug.

Wat er gebeurde op 14 november 1972

Weg 20 Quyet Thang, "vastbesloten te winnen", was een levenslijn. De weg sneed vanaf Phong Nha westwaarts door de karst richting de grens met Laos en voedde de bevoorradingsroute naar het zuiden, en de Amerikanen bombardeerden hem onophoudelijk om hem dicht te knijpen. Hem open houden was het werk van de Thanh Nien Xung Phong, de Jeugdvrijwilligers, die bomkraters met de hand dichtgooiden en aardverschuivingen opruimden, vaak binnen enkele uren na een aanval.

Die middag werkte een ploeg bij de markering op kilometer 16, in de gemeente Tan Trach, toen de vliegtuigen terugkwamen. De vrijwilligers deden wat ze al vaak eerder hadden gedaan en renden naar een kleine grot langs de weg om de aanval af te wachten. Deze keer bracht een bom een rotsblok naar beneden, naar verluidt duizenden tonnen zwaar, precies voor de opening van de grot. Acht mensen zaten binnen gevangen, in leven.

Ze waren te horen. Dagenlang hielden de redders buiten de rots contact, en volgens de overlevering gaven ze dunne rijstpap en water door via een stuk slang terwijl ze probeerden het rotsblok te breken of te verschuiven met het grove gereedschap dat een wegenploeg aan het front had. Niets hielp. De stemmen werden zwakker en na ongeveer negen dagen hielden ze op. De acht stierven in de grot waar ze naartoe waren gerend om veilig te zijn.

Wie de acht waren

Alle acht kwamen uit het district Hoang Hoa in de provincie Thanh Hoa, ver naar het noorden, en dienden in dezelfde eenheid van Jeugdvrijwilligers. Ze waren jong, tussen de 18 en 25. Vier waren mannen en vier waren vrouwen.

De mannen waren Nguyen Van Hue, Nguyen Van Phuong, Hoang Van Vu en Nguyen Mau Ky. De vrouwen waren Tran Thi To, Le Thi Luong, Do Thi Loan en Le Thi Mai. Hun namen staan vermeld bij het monument, en Vietnamese bezoekers lezen ze vaak hardop voor terwijl ze wierook aansteken. Het waren geen soldaten in de gebruikelijke zin. Het waren tieners en twintigers met schoppen, gestuurd om een weg open te houden onder een van de zwaarste bombardementscampagnes die de oorlog heeft voortgebracht.

Waarom het de Grot van de Acht Vrouwen heet

De Engelse naam, en het Vietnamese "Tam Co", betekent zoiets als acht meisjes of acht jonge vrouwen, waardoor veel reisverhalen het verhaal vertellen als acht vrouwen die hier zijn omgekomen. Dat is niet wat de bronnen laten zien. De acht die ingesloten raakten waren vier vrouwen en vier mannen.

De naam is ouder dan de ramp. Lokale verhalen zeggen dat een eerdere ploeg jonge vrouwelijke Jeugdvrijwilligers op dit stuk werkte en geregeld in dezelfde grot schuilde, zodat mensen hem al Hang Tam Co noemden vóór november 1972. Toen de acht daar stierven, bleef de bestaande naam hangen en liepen de twee verhalen door elkaar. Het is een kleinigheid, maar het is precies zo'n detail dat je goed wilt hebben op een plek waar mensen komen om te herdenken.

Het monument en de tempel vandaag

Wat er nu op de plek staat is een stil herdenkingscomplex, geen toeristische attractie. Er is een tempel langs de weg, gebouwd voor de acht en voor de bredere tol van Weg 20, een altaar met wierook, en even verderop de grot zelf, die je van buitenaf bekijkt. De grot wordt behandeld als gewijde grond en is niet open om binnen te lopen.

Op elke willekeurige dag zie je er verse wierook, bloemen, fruit en kleine offergaven op het altaar. Vietnamese reizigers, veteranen, scholieren en dienende militairen komen er langs, en rond de herdenkingsdatum in november en op Vietnamese feestdagen kan het er druk zijn. Bij de ingang groeit een wilde bananenboom, en er is een lokale legende dat die ooit op de herdenkingsdag acht trossen droeg, elk gebogen naar de grot toe. Neem dat als volksverhaal, zoals de lokale bevolking het ook vertelt, maar het zegt wel iets over hoe de plek in de streek wordt gedragen.

Hang Tam Co is een erkend nationaal historisch erfgoed, en in 2010 werden de acht postuum benoemd tot Helden van de Volksstrijdkrachten. Dat is echter niet wat de stop laat aankomen. Dat is de kleinheid van de grot tegenover de omvang van wat er in gebeurd is.

Waar het ligt aan de Ho Chi Minh-route

De grot ligt aan de westelijke tak van de Ho Chi Minh-route, het stuk dat bekendstaat als Weg 20 Quyet Thang, dat van vlak bij Phong Nha het nationale park in loopt richting Laos. Dit was tijdens de oorlog geen rustige achterafweg. Het was een bewust aangelegde kortere route om bevoorrading langs een knelpunt te krijgen, en hij kreeg een van de meest geconcentreerde bombardementen van de hele campagne te verduren. De jungle is inmiddels over de meeste littekens heen gegroeid, en het asfalt is glad en vrijwel leeg.

Daarom voelt het monument niet als een omweg. Het ligt pal aan de route die de meeste mensen rijden voor de grotten. Vanuit het dorp kom je langs de afslag naar de Bong Lai-vallei, Mooc Spring en de Botanic Garden, dan Hang Tam Co, en een stukje verderop de afslag naar Paradise Cave. De geschiedenis en het landschap liggen aan dezelfde weg.

Hoe je er komt

De makkelijke manier is op een motor. Huur er een in het dorp voor ongeveer 5 € (150.000 ₫) per dag, rijd westwaarts over de Ho Chi Minh-weg, en het monument ligt ruwweg 20 km van Phong Nha, goed aangegeven, aan de linkerkant als je het park in rijdt. Het is een vanzelfsprekende stop op de westelijke lus, en je kunt hem opnemen in een halve dag met Mooc Spring, de Botanic Garden en Paradise Cave. Reken op 20 tot 30 minuten hier.

De toegang is gratis. Er is geen kaartje en bij het altaar staat meestal niemand, dus neem een paar wierookstokjes mee als je je eerbetoon wilt brengen, zoals de lokale bevolking doet. Wierook koop je vooraf voor weinig geld in het dorp. Rijd je liever niet zelf, dan nemen verschillende operators in Phong Nha de stop op in hun tochten langs de Ho Chi Minh-route en hun historische lussen, sommige met een gids die de oorlogsgeschiedenis goed kan invullen, wat het waard is als die geschiedenis de reden van je bezoek is.

Zit je helemaal niet op een motor, dan komt elke tour die de westelijke tak rijdt er langs. Je hoeft er geen aparte trip voor te plannen.

Respectvol op bezoek

Dit is een graf en een levend heiligdom, geen fotostop, en het is er het drukst met mensen die deze geschiedenis persoonlijk voelen. Een paar simpele dingen houden je aan de goede kant. Bedek je schouders en knieën, zeker bij de tempel. Sommige heiligdommen hier verwachten een sarong over een korte broek, voor iedereen, mannen inbegrepen, dus kleed je er vooraf op.

Praat zacht, klim niet op of in de grot, en verplaats of neem niets van het altaar. Steek je wierook aan, dan zijn drie stokjes het gebruikelijke aantal, samen aangestoken en in de brander gezet. Buiten fotograferen mag over het algemeen, maar lees de sfeer, en fotografeer geen biddende mensen zonder te vragen. Is er een lokale familie die haar eerbetoon brengt, geef ze dan ruimte en wacht.

Je hoeft de hele oorlog niet te kennen om hier een paar minuten te staan en het serieus te nemen. Acht mensen, ongeveer even oud als de meeste reizigers die hier langskomen, renden deze grot in om in leven te blijven, en kwamen er niet meer uit. Dat is de hele reden dat deze plek er is, en een stille stop is de juiste manier om dat te eren.